Người ta cho rằng từ ‘stūpa’ có nguồn từ tiếng Sanscrit: ‘Stu’ có nghĩa là ‘thờ cúng’ hoặc ‘ca ngợi’. Bảo tháp được coi là hạt nhân của đức tin và sự thờ cúng trong Phật giáo, nhưng nguồn gốc của nó không xuất phát từ Phật giáo mà đã có từ khoảng năm 2000 TCN. Các gò chôn cất chứa di vật được nâng cao lên từ đất và đá theo một phong tục lâu đời đã tồn tại từ thời đồ đá mới.
Trong Phật giáo, bảo tháp là một cấu trúc giống như gò đất hoặc hình bán cầu chứa các thánh tích, thường là xá lợi của các thánh tăng và được sử dụng làm nơi thiền định. Những gò chôn cất này phổ biến vào thời Đức Phật và Ngài đã hướng dẫn các đệ tử của mình xây dựng chúng ở các ngã tư đường để tưởng nhớ các vị vua, nhà hiền triết và anh hùng vĩ đại.
Tất nhiên, sau khi Đức Phật tịch diệt, một bảo tháp đã được dựng lên để vinh danh Ngài, và tám hoàng tử hùng mạnh nhất đã chiến đấu để giành lấy xá lợi của Ngài. Những xá lợi này do đó được phân phối cho tám vương quốc khác nhau và các Bảo tháp được dựng lên để cất giữ chúng. Trong thời kỳ trị vì của hoàng đế Ashoka (273-232 TCN), chúng được phân phối lại và một phần được cho là đã được lưu giữ trong Đại Bảo tháp ở Sanchi.
Sau đây là một số bảo tháp nổi tiếng được tìm thấy ở Ấn Độ:
-
Đại Bảo Tháp Sanchi, Madhya Pradesh
Đại bảo tháp Sanchi là một trong những bảo tháp cổ được bảo tồn tốt nhất ở miền trung Ấn Độ, đồng thời cũng là một trong những công trình bằng đá lâu đời nhất ở Ấn Độ và là một di tích Phật giáo quan trọng. Công trình xây dựng đồ sộ này được hoàng đế Ashoka Đại đế ra lệnh xây dựng vào thế kỷ thứ 3 TCN và được hoàng hậu của Ashoka giám sát.

Bảo tháp Sanchi được xây dựng như một cấu trúc đá hình bán cầu đơn giản với một ‘chatra’ tượng trưng cho việc tôn vinh và bảo vệ xá lợi của Đức Phật. Sau đó, bốn cổng trang trí được thêm vào xung quanh bảo tháp. Khu phức hợp này có trụ đá sa thạch nổi tiếng có khắc chữ Ashokan và một dòng chữ Sankha Lipi trang trí từ thời Gupta.
Hơn nữa, một số dòng chữ khắc và cấu trúc chạm khắc mô tả thời kỳ Satavahana và nhiều nghiên cứu khác nhau kết luận rằng Bảo tháp Sanchi đã bị phá hoại trong thời kỳ Sunga và được xây dựng lại trong cùng thời đại.
-
Bảo tháp Dhamekh, Sarnath, Uttar Pradesh
Một trong những công trình Phật giáo được viếng thăm nhiều nhất và được tôn kính nhất trên thế giới, Dhamek Stupa nằm tại Sarnath ở tiểu bang Uttar Pradesh của Ấn Độ. Là một trong những địa điểm hành hương linh thiêng nhất của Phật giáo ở Ấn Độ, Sarnath (Varanasi) nổi tiếng là nơi Đức Phật đã thuyết giảng bài pháp đầu tiên sau khi đạt được giác ngộ tại Bodhgaya. 
Được xây dựng bởi vị vua vĩ đại Ashoka của triều đại Maurya vào năm 249 TCN, Bảo tháp Dhamek nằm bên trong vườn Nai ở Sarnath.
-
Bảo tháp Bavikonda, Andhra Pradesh
Quần thể Phật giáo Bavikonda nằm cách Visakhapatnam khoảng 16 km, trên một ngọn đồi cao khoảng 130 mét so với mực nước biển và là một địa điểm Phật giáo vô cùng quan trọng. Thuật ngữ Bavikonda trong tiếng Telugu có nghĩa là một ngọn đồi có giếng. Tu viện Bavikonda có niên đại từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. 
Cuộc khai quật được tiến hành vào năm 1982-87 đã phát hiện ra toàn bộ một cơ sở Phật giáo bao gồm một Mahachaitya, bên trong có nhiều quan tài đựng xá lợi, một quần thể vihara lớn, nhiều bảo tháp cầu nguyện, một hội trường có trụ đá, các hội trường hình chữ nhật, một phòng ăn, v.v.
-
Bảo tháp Chaukhandi, Sarnath, Uttar Pradesh
Chaukhandi Stupa là một trong những bảo tháp Phật giáo quan trọng tại Sarnath và là một địa điểm du lịch nổi tiếng ở Uttar Pradesh. Người ta tin rằng nó đã phát triển từ một gò chôn cất có niên đại hàng thế kỷ. Ngôi bảo tháp lớn bị đổ nát này ban đầu được xây dựng vào thế kỷ thứ 4 và thế kỷ thứ 6 như một ngôi đền có nhiều tầng trong thời kỳ Gupta. 
Bảo tháp Chaukhandi đánh dấu địa điểm Đức Phật lần đầu tiên gặp một nhóm năm nhà khổ hạnh (sau này trở thành đệ tử đầu tiên của Ngài) trong chuyến đi từ Bodh Gaya đến Sarnath.
-
Bảo tháp Ramabhar, Kushinagar, Uttar Pradesh
Một trong những di tích quan trọng nhất ở Kushinagar thuộc Uttar Pradesh, Ramabhar Stupa cao hơn 50 feet và nằm trên một gò đất cao hướng ra đường. Tháp Ramabhar, Kushinagar là nơi Đức Phật được hỏa táng và tịch diệt Đại Niết Bàn Mahaparnirvana.
Theo sự thật, Đức Phật đã có nhiều bài thuyết giảng tại Kushinagar ở Uttar Pradesh. Du khách từ khắp nơi đến thăm Bảo tháp Ramabhar, Kushinagar, nơi đã trân trọng cẩn thận những di tích còn sót lại của lịch sử.
-
Bảo tháp Kesaria, Bihar
Bảo tháp Kesariya thờ Đức Phật có ý nghĩa to lớn và được cho là có niên đại từ năm 200 sau Công nguyên đến năm 750 sau Công nguyên. Cấu trúc đáng chú ý này được Cục Khảo cổ học Ấn Độ (ASI) phát hiện vào năm 1998. Kesariya nằm cách Vaishali 55 km về phía tây bắc ở bang Bihar, Ấn Độ.

Người ta tin rằng ngôi đền được xây dựng để tôn vinh địa điểm mà Đức Phật đã dành những ngày cuối cùng trong hành trình của mình để chuẩn bị tịch diệt Niết bàn.
-
Bảo tháp Animeshlocha tại chùa Mahabodhi, Bodh Gaya, Bihar
Quần thể Đền Mahabodhi là một trong bốn địa điểm linh thiêng (tứ động tâm) liên quan đến cuộc đời của Đức Phật, và đặc biệt là liên quan đến sự giác ngộ. Ngôi đền đầu tiên được Hoàng đế Asoka xây dựng vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, và ngôi đền hiện tại có niên đại từ thế kỷ thứ 5 hoặc thứ 6. Đây là một trong những ngôi đền Phật giáo đầu tiên được xây dựng hoàn toàn bằng gạch, vẫn còn tồn tại ở Ấn Độ, từ cuối thời kỳ Gupta.
Tháp Animeshlocha nằm ở phía đông bắc của quần thể Đền Mahabodhi. Có một bức tượng Phật đang hướng mắt về phía cây Bồ đề. Người ta nói rằng Đức Phật đã đi đi lại lại giữa vị trí của Bảo tháp Animeshlocha và cây Bồ đề.
-
Bảo Tháp Cấp Cô Độc, Shravasti, Uttar Pradesh
Bảo tháp Anathapindika là một bảo tháp tuyệt đẹp được xây dựng bởi một trong những đệ tử hàng đầu của Đức Phật. Nghĩa đen của bảo tháp cổ này là “người nuôi dưỡng những người ăn xin”. Ngày nay, bảo tháp chỉ còn là đống đổ nát, nhưng những chạm khắc và kiến trúc tuyệt đẹp của nó vẫn thu hút sự chú ý của cả các nhà sử học và khách du lịch.
Người ta tin rằng Đức Phật đã đến thăm Shravasti theo lời mời của Anathapindika, người mà Ngài đã gặp ở Rajagaha. Người ta nói rằng bảo tháp Anathapindika được xây dựng để kỷ niệm sự kiện này.
-
Bảo tháp Angulimala, Shravasti, Uttar Pradesh
Bảo tháp Angulimala Shravasti ở Uttar Pradesh, Ấn Độ được khai quật cùng với các tàn tích khác của thành phố Shravasti vào năm 1863. Bảo tháp Angulimala Shravasti là minh chứng cho ảnh hưởng to lớn của Đức Phật đã thấm nhuần vào xã hội Ấn Độ, đặc biệt là ở miền Bắc Ấn Độ vào thời kỳ tiền Công giáo.
-
Bảo tháp Adurru, Andhra Pradesh
Adurru (hay địa phương gọi là DubarajuGudi) là một địa điểm Phật giáo có niên đại 2400 năm ở Andhra Pradesh gần bờ sông Vainetaya. Nền móng của bảo tháp ở đây được tỳ khưu ni Sanghamitta, con gái của hoàng đế Ashoka, đặt trên đường đến Sri Lanka.
Di tích này được Cục Khảo cổ học Ấn Độ khai quật vào năm 1923. Năm 1953, ASI đã tiến hành khai quật và phát hiện ra tàn tích của các bảo tháp, chaitya và vihara. Đẹp nhất và nổi tiếng nhất là mahastupa, được xây dựng giống như một bánh xe khổng lồ với một bệ có đường kính 17 feet. Năm 1955, ASI đã tuyên bố đây là di tích được bảo vệ.
-
Bảo tháp Amaravati, Andhra Pradesh
Bảo tháp lớn hay Mahachaitya ở Amaravati là một trong những bảo tháp lớn nhất ở Andhra Pradesh với đường kính có thể lên tới 50 mét và chiều cao 27 mét nhưng phần lớn đã bị phá hủy, đá ở đây đã bị các nhà thầu địa phương sử dụng trong thế kỷ 19 để làm vữa vôi.
Nhiều phù điêu tường thuật và mảng trang trí còn sót lại hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Chính phủ, Madras và Bảo tàng Anh. Nền móng của ngôi đại bảo tháp Maha-stupa này có thể do tỳ khưu Mahadeva, sứ giả vĩ đại của Hoàng đế Ashoka, người được phái đến Mahishamandala để truyền bá giáo giáo pháp. Công trình xây dựng đầu tiên được cho là đơn giản và khiêm tốn. Những công trình đã được trang trí và cải tạo trong bảy thế kỷ tiếp theo.
-
Đại bảo tháp Thotlakonda, Andra Pradesh
Thotlakonda Stupa là một Gompa Phật giáo nổi tiếng. Nó nằm ở Visakhapatnam, Andra Pradesh. Được cho là một nơi linh thiêng của Phật tử trong khoảng thời gian từ năm 300 TCN đến năm 300 SCN, nơi này đã được Hải quân Ấn Độ phát hiện vào năm 1976 trong một cuộc khảo sát trên không. Các cuộc khai quật do Cục Khảo cổ học và Bảo tàng tiến hành từ năm 1988 đến năm 1992 đã phát hiện ra tàn tích của một tu viện Phật giáo Nguyên thủy (Tiểu thừa) lâu đời.
-
Bảo tháp ở Deorkothar, Madhya Pradesh
Deorkothar là một địa điểm có tầm quan trọng về khảo cổ học ở Madhya Pradesh, miền Trung Ấn Độ. Nơi đây nổi tiếng với các bảo tháp Phật giáo và được phát hiện vào năm 1982. Những bảo tháp này được cho là của hoàng đế Maurya, Ashoka.
Bốn bảo tháp làm bằng gạch được khai quật từ đây. Trong bốn bảo tháp, bảo tháp cao nhất cao khoảng 30 feet. Các bức phù điêu có hoa văn nghệ thuật đơn giản và có nhiều hình ảnh động vật và hình người. Tất cả các hoa văn này cho thấy các bảo tháp Deur Kothar đã tồn tại thậm chí trước thời của các bảo tháp Sanchi nổi tiếng.
14. Bảo tháp Bharhut, Madhya Pradesh
Bharhut Stupa nằm giữa Jabalpur và Allahabad ở tiểu bang Nagod trước đây của Madhya Pradesh. Nó được xây dựng vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên và vào năm 1873, nơi này được Sir Alexander Cunningham phát hiện.
Bảo tháp Bharhut có thể được vua Maurya Ashoka xây dựng lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, nhưng nhiều tác phẩm nghệ thuật dường như đã được thêm vào trong thời kỳ Shunga, với nhiều bức phù điêu từ thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Hiện nay hầu như không còn di tích nào tại địa điểm này. Một số di tích còn lại của bảo tháp này được lưu giữ tại Bảo tàng Ấn Độ ở Calcutta.

