◉ KIỂM TRA THÁI ĐỘ
Kiểm tra thái độ của bạn – bạn có mong đợi điều gì không? Tâm thiền phải đơn giản; không có sự mong đợi, tâm sẽ thoải mái hơn. Nếu tâm nhận biết rằng chánh niệm đang hiện diện, chánh niệm sẽ ngày càng tốt hơn. Đằng sau chánh niệm phải có trí tuệ.
Chúng ta không nên chạy theo đối tượng; hãy để đối tượng tự nó đến, tự nó sinh khởi. Đương nhiên đối tượng đã có sẵn ở đó. Hình ảnh ở trong mắt, âm thanh ở trong tai – chúng đã ở đó rồi. Chúng ta không theo đuổi đối tượng; chúng ta đang kiểm tra xem tâm có chánh niệm hay không.
◉ KHI THÁI ĐỘ THAY ĐỔI, TÂM THAY ĐỔI
Tại sao tâm trở nên tốt hơn? Nếu bạn không làm gì với tâm tiêu cực, chất lượng tâm sẽ ngày càng tồi tệ hơn. Vậy bạn phải làm gì? Bạn cần thay đổi thái độ và chánh niệm, điều đó có nghĩa là bạn thay đổi phẩm chất của tâm. Đây là thiền – bạn hành thiền nên chất lượng tâm của bạn ngày càng tốt hơn.
Bạn đã từng làm điều đó; chỉ là bạn không nhận thức được nó. Vì bạn đang hành thiền; thiền có nghĩa là cố gắng trau dồi những phẩm chất tốt đẹp của tâm. Khi bạn tiếp tục cho phép những phẩm chất tốt đẹp xảy ra lặp đi lặp lại, chất lượng của tâm sẽ ngày càng tốt hơn. Tâm thiện tăng trưởng thì phiền não ngày càng yếu đi và sân hận giảm bớt.
◉ TRÍ TUỆ KHÔNG BỊ GIỚI HẠN BỞI NÃO BỘ
Bộ não đóng một vai trò trong trí nhớ, nhưng nếu bạn có trí tuệ thì ngay cả khi bộ não bị tổn thương thì trí tuệ vẫn không thể biến mất. Lấy ví dụ về một thiền sư không thể tìm được lời để nói do phẫu thuật não, nhưng sự hiểu biết không biến mất.
Nếu nhận thức trở nên rất mạnh mẽ và phẩm chất tâm ngày càng tốt đẹp hơn thì trí nhớ sẽ cải thiện rất nhiều. Vẫn là bộ não đó, nhưng chất lượng của tâm trí ngày càng tốt hơn. Trí nhớ trở nên rất rõ ràng.
◉ THEO DÕI CÁCH BẠN HỌC
Tôi đang nhắc nhở tất cả các thiền sinh hãy tự hỏi mình đã học được gì từ những sự kiện xảy ra mỗi ngày. Nếu bạn chánh niệm được bất cứ điều gì bạn đang làm vào lúc đó, bạn có thể học được điều gì đó. Nếu bạn tiếp tục xem xét theo cách này thì dần dần việc thực hành của bạn sẽ được cải thiện.
Ngay cả khi nói chuyện, sau khi nói chuyện, hãy tự hỏi bản thân xem bạn đã học được gì từ điều này và bạn cảm thấy thế nào. Ngay khi điều này kết thúc, kết quả đã sẵn ở đó. Nếu nói với thái độ đúng đắn thì tâm sẽ an lạc, không hối tiếc và không đau khổ. Nếu bạn nói với thái độ sai, bạn sẽ cảm thấy điều gì đó sau đó. Tự nhiên sẽ cho bạn thấy điều đó.
Học điều gì đó từ kinh nghiệm – làm sao để tốt hơn vào lần sau, làm thế nào để chuẩn bị. Trong cuộc sống hàng ngày, tôi đã thực hành như vậy. Hôm nay tôi đã phạm phải sai lầm gì? Nó giống như viết nhật ký, nhớ lại những sự kiện xảy ra trong ngày và nghĩ cách làm tốt hơn trong tương lai. Khi chánh niệm trở nên tốt hơn, tâm sẽ học được điều gì đó từ các sự kiện xảy ra trong ngày. Sau đó, bạn thực sự được cải thiện.
Dù bạn làm gì, nói gì hay nghĩ gì, sau đó bạn cảm thấy thế nào? Tâm sẽ cho bạn biết điều đó đúng hay sai. Như vậy, bạn có thể học được điều gì đó và thay đổi để tốt hơn.
◉ SỰ THAY ĐỔI ĐƯỢC LƯU Ý Ở ĐÂU?
Bạn có biết tâm thấy đang thay đổi? Bạn có thể nhận thấy các đối tượng bên ngoài đang thay đổi, nhưng không phải là tâm thấy. Thay đổi tầm nhìn bên ngoài là một khái niệm. Nhận biết sự thay đổi của tâm thấy không phải là điều dễ dàng.
Khi bạn tiếp tục xúc chạm, bạn có biết rằng tâm biết sự xúc chạm đang thay đổi không? Nếu bạn biết tâm đang thay đổi thì bạn có thể biết cảm giác đó cũng thay đổi.
Nếu bạn đang suy nghĩ với sự thay đổi, đôi khi điều này trở thành khái niệm; nhờ vào năng lực tập trung bạn có thể thấy mọi thứ thay đổi.
Sayadaw U Tejaniya
Sammaditthi.com dịch, biên tập || núi Dinh – BRVT, mùa mưa 2024