◉ NGỦ GẬT TRONG KHI NGỒI THIỀN
Bạn ngủ gật trong khi ngồi thiền và gục đầu liên tục, đừng tiếp tục, nếu không nó sẽ trở thành thói quen mỗi khi bạn ngồi. Đó là một sự lãng phí thời gian.
Khi buồn ngủ, hãy lấy tâm buồn ngủ làm đối tượng; nhưng nếu buồn ngủ quá mạnh thì hãy mở mắt ra và nhìn vào khoảng không, sau đó hành thiền với mắt mở. Nếu cách đó không hiệu quả, hãy thiền đứng hoặc đi kinh hành.
Điều quan trọng là bạn phải tự hỏi: Bạn có đang chánh niệm không, bạn có nhận nhận biết gì không? Thường xuyên kiểm tra chất lượng tâm chánh niệm.
◉ BUỒN NGỦ VÀ ĐỊNH TÂM
Một vị thầy nói với tôi rằng buồn ngủ và định là anh em với nhau vì nếu tâm không ổn định thì không thể buồn ngủ được. Vì tâm tĩnh lặng và ổn định nên cơn buồn ngủ có thể đến và rất dễ ngủ. Vì thế, mỗi khi buồn ngủ, tôi điều chỉnh một chút thì định sẽ hiện diện.
Khi buồn ngủ, bạn cần nỗ lực và trí tuệ; nếu tâm làm việc và mạnh mẽ hơn thì cơn buồn ngủ sẽ giảm.
◉ GIẢI PHÁP CHO CƠN BUỒN NGỦ
Thiền sinh: Con không biết cách suy xét đúng đắn để xử lý buồn ngủ; Con chỉ suy ngẫm về lời dạy của Đức Phật.
Sayadaw: Bạn cần thẩm tra về buồn ngủ từ kinh nghiệm của mình. Hãy hỏi những câu hỏi sau: Đối tượng là gì, tâm đang biết cái gì? Có gì khác không? Hay đó là đối tượng duy nhất?
Cảm giác cái gì? Tâm đang biết cái gì? Chánh niệm về cái gì? Đối tượng là gì?
◉ LƯỜI BIẾNG
Thiền sinh: Khi ngồi thiền muộn, sự lười biếng khởi lên trong tâm và con lờ nó đi.
Sayadaw: Biết rằng tâm lười biếng xuất hiện là điều tốt. Nhưng bạn không nên bỏ qua nó, bạn nên chánh niệm trên tâm lười biếng như là một đối tượng. Bất kỳ phiền não nào cũng phải được sử dụng như một đối tượng. Chúng ta không cố gắng phớt lờ hay bỏ qua những phiền não đó; chúng ta đang cố gắng biết mọi thứ – điều gì tốt, điều gì xấu; mọi thứ xuất hiện trong tâm.
◉ ÁNH SÁNG VÀ TĂM TỐI
Khi tâm trở nên tĩnh lặng và rõ ràng, đôi khi tâm cần một hình ảnh để giải thích trải nghiệm của nó cho chính nó. Vì vậy khi tâm trong suốt đôi khi được hình dung như ánh sáng. Đó là một hình dung về sự trong sáng của tâm trí (nghĩa là khi hành thiền, định tâm tốt và thấy ánh sáng xuất hiện). Vì vậy tâm trí đã tạo ra khái niệm này để giải thích cho chính nó. Bạn có để ý rằng khi buồn ngủ thì tăm tối không? Vì thế tâm diễn giải hôn trầm là bóng tối và tâm rõ ràng là ánh sáng.
Đừng nhìn vào ánh sáng. Một khi bạn hiểu rằng ánh sáng là một khái niệm thì bạn biết rằng đó không phải là một đối tượng để quan sát, bởi vì đối tượng là những thứ bạn có thể kinh nghiệm trực tiếp. Ánh sáng sẽ vẫn ở đó, nhưng bạn chỉ cần tiếp tục chánh niệm những gì bạn có thể cảm nhận hoặc trực tiếp trên các giác quan bởi vì nếu bạn nhìn vào ánh sáng, bạn sẽ không nhìn vào chân đế. Nó chỉ là một hình ảnh được tạo ra bởi tâm. Bạn cần trở lại hiện thực.
Ánh sáng sẽ ở đó làm nền; việc ánh sáng mất hay không không quan trọng. Nhưng bạn phải biết rằng đó là bản chất của tâm; đó là điều mà tâm sẽ làm đối với một số thiền sinh khi tâm trong suốt. Điều quan trọng đối với bạn là tiếp tục nhận biết các quá trình thân và tâm của mình.
◉ HAY QUÊN CHÁNH NIỆM
Khi bạn đi giày, bạn không có chánh niệm. Lần tới khi cởi giày, hãy chú ý xem bạn cởi giày bên phải trước hay giày bên trái.
Thiền sinh: Vậy là con phải nỗ lực nhiều hơn nữa phải không?
Sayadaw: Không cần nỗ lực nhiều hơn nhưng hãy cẩn thận hơn, nhận biết và chánh niệm rõ ràng hơn về những gì bạn đang làm – chỉ cần nhận biết; chẳng hạn, hãy nhận biết rằng bạn đang ở đây trong môi trường này. Đó là đang chánh niệm.
Khi bạn cởi giày, bạn không nhận biết hoạt động cởi giày; bạn đang nghĩ đến chuyện khác nên bạn không nhớ ra. Mọi chuyển động trên thân, hãy tạo thói quen ở bên trong thân để nhận biết mọi chuyển động của thân. Khi bạn mặc quần áo, hãy nhận biết rằng bạn đang mặc quần áo. Bạn xỏ tay phải hay tay trái trước hay đầu trước; Khi mặc hoặc cởi áo thun, tay phải hay tay trái hoặc đầu đưa ra trước; Nó xảy ra như thế nào? Hay bạn quên thân của mình?
Sayadaw U Tejaniya
Sammaditthi.com dịch, biên tập || núi Dinh – BRVT, mùa mưa 2024